اعضا و ارکان سایکودرام

پسیکو درام یا روان نمایش گری
30 بهمن, 1393
هندبوک سایکو دراما
30 بهمن, 1393

الف)کارگردان : نقش کارگردان در روان نمایشگری ، نقشی بنیادین و اجتناب ناپذیر است. تاثیری که کارگردان از خود بر جای می گذارد. مبتنی بر شناخت اوست و با اعتقاد به این شناخت در جهت تاثیر گذاری بر شخص اول سود می جوید. مهم ترین نقش کارگردان زمینه سازی برای خودانگیختگی است. سایر وظایف کارگردان عبارتست از : پیش بینی ، هدایت و ایجاد ساختار نمایش در روان نمایشگری. در واقع کارگردان از هیچ جریانی واقعی برای شخص اول و گروه می سازد . کارگردانی فعالیتی موازی است. بدین معنا که همزمان با اجرای داستان توسط بازیگر شخص اول و من های یاور ، کارگردان به ارزیابی اتفاقات نیز می پردازد . در واقع کارگردان در روان نمایشگری یک جستجو گر خستگی نا پذیر است و هر لحظه در صدد یافتن نکته ای جدید از زندگی شخص اول است. پیگیری های دقیق کارگردان در هر مرحله شخص اول را به سوی ارائه جزئیات بیشتری از زندگی اش هدایت خواهد کرد. انتخاب من های یاور مناسب و آگاهی از دشواری اجرای آن و توجه به ترس بازیگران در این نقش ، حضور کارگردانی خلاق و توانمند را ضروری می سازد.
از از وظایف بسیار مهم دیگر کارگردان روان نمایشگری تولید است. نقش کارگردان در تولید شامل موارد زیر است :
– صحنه بدون خطر : نخستین مسئولیت کارگردان در روان نمایشگری ایجاد محیط بدون مخاطره برای شخص اول و گروه است . بنابر این توجه به سلامت و امنیت محیط کاملاضروری است .
-حضور در صحنه : در بسیاری از مواقع لازم است به منظور حمایت از شخص اول و سایر بازیگران کارگردان در صحنه حضور داشته باشد نه در پشت صحنه . در این صورت کارگردان خواهد توانست صحنه را از درون و از نگاه تماشا گران بنگرد.
– استفاده از سکو : استفاده از یک سکوی دایره ای شکل در وسط صحنه ، هنگامی که شخص اول بالاتر از زمین قرار میگیرد با چشم انداز متفاوتی به دیگران و مجموعه خواهد نگریست .
– نور : در روان نمایشگری نور نقش با اهمیتی دارد. اصولا نماد گرایی نور در صحنه بسیار مهم است . مثلا رنگ قرمز نمادی از جهنم است و می تواند در انتقال احساس خشم مفید باشد. نور اساسا در تغییر فضای فیزیکی با هدف زمینه سازی برای تغییرات روان شناختی موثر است و به شخص اول کمک خواهد کرد که در لمس احساس های خود توفیق بیشتری یابد.

ب)پروتاگونیست (شخص اول ) : پروتاگونیست در زبان یونانی به معنی نخستین شخص در اجرای صحنه است. یعنی کسی که تمام عناصر یک مجموعه روان نمایشگری در وهله اول درمان او را هدف اصلی خود می دانند . دیگر اینکه می توان همه اعضای گروه را پروتاگونیست های بالقوه دانست و کارگردان به هریک از اعضا این فرصت را می دهد که حداقل کوتاه زمانی شخص اول بودن را احساس کنند. در واقع شخص اول به نوعی هم مشکل درونی خود و هم مشکل گروه را به تصویر می کشد. البته در موقعیت اینجا و اکنون حتی اگر این موضوع در گذشته زندگی شخص اول رخ دهد و یا در آینده احتمال وقوع داشته باشد و یا حتی ممکن الوقوع نباشد. همه چیز اینجا و اکنون اتقاف می افتد.
حال سوال اینجاست که شخص اول چگونه انتخاب می شود؟
1. انتخاب توسط کارگردان
2. انتخاب توسط اعضای گروه
3. معرفی شخص اول از طریق سایر افراد یا موسسات که بیشتر نوجوانان و جوانان بزهکار ، افراد مبتلا به سو مصرف مواد و بیماران روانی معمولا از این طریق به کارگردان و اعضای گروه معرفی می شوند.
4. انتخاب بر اساس میزان آمادگی : بعد از انتخاب ، شخص اول به یاری کارگردان و گروه جهان درونی خود را در صحنه کشف و به نمایش می گذارد. او عنصر اصلی پسیکو درام است . در هر جلسه پسیکو درام باید توافق بین کارگردان و شخص اول حاصل شود و هر دو بدانند که مسئولیت هایشان در جلسه درمان چیست؟
در روند روان نمایشگری ممکن است شخص اول دیگر نتواند نمایش را ادامه دهد ، روش هایی وجود دارد که کارگردان مشکل انرژی شخص اول را دوباره مرتفع میکند:
1. استفاده از یک جفت : کار یک جفت این است که با همسان سازی با شخص اول ، کلماتی را که از ذهن او می گذرد و قادر به بیان آنها نیست را بر زبان می راند. در واقع جفت با بازی خود از شخص اول حمایت می کند و امکان بازگشت او را به حالت اول افزایش می دهد.
2. ایفای نقش وارونه : هنگامی که شخص اول نمی تواند از این شرایط خارج شود ، نقش خود را عوض کرده و در نقش مقابل خود قرار می گیرد.
3. استفاده از فن آیینه : گاهی به منظور رهائی از وقفه شخص اول ، یکی از یاور ها در نقش او وارد صحنه می شود. شخص اول از صحنه خارج شده و رفتار خود را در آیینه دیگری می بیند.
4. سایر اعضای گروه : یک به یک به صحنه آمده و رفتار شخص اول را شبیه سازی میکنند.
5. توقف نمایش : در این موارد شخص اول به هر دلیلی ، دیگر قادر به ادامه اجرا در صحنه نمی باشد در این صورت کارگردان تصمیم میگیرد که آن پرده خاص را متوقف کند و وارد پرده دیگری از نمایش شود. یا به کلی جلسه را تعطیل و در شرایط زمانی دیگری به برگزاری آن اقدام کند.

مرحله مشارکت : وقتی نمایش به انتها میرسد و کارگردان حس میکند به نتایج درمانی دست یافته است از شخص اول می خواهد سکوت کند و اعضای گروه را به مشارکت در نمایش فرا می خواند . در اینجا هر یک از اعضا تجارب حسی و عقلانی خود را از نمایش توضیح می دهند . آنچه در این مرحله اهمیت دارد بیان تجارب شخصی و درونی تک تک اعضای گروه است . در این مرحله آنها بیشتر به خود می پردازند تا شخص اول . در واقع اعضای گروه تجربه درونی خود را برای یکدیگر بیان می کنند.
ج) من یاور : فرایند حضور من یاور در نمایش موجب باز آفرینی زندگی (گذشته ، حال و آینده) شخص اول در صحنه می شود در واقع کسانی که به عنوان من یاور وارد صحنه می شوند ، در نقش افرادی هستند که در زندگی واقعی مراجع به نحوی اهمیت یافته و با او ارتباط دارند .
نقش های من یاور :
1. کشف درون : درون فرایند روان نمایشگری برای شخص اول گروه و کارگردان این امکان را فراهم می آورد که جهان درونی همه اعضا گروه را کشف کنند . من یاور نیز با استفاده از نقش مشارکت به عنوان یک کاشف یا تحلیلگر به فهمی جدید از شخص اول دست خواهد یافت .
2. راهنمائی مراجع یا شخص اول : من یاور در ارتباط با شخص اول تحولات شناختی او را تسهیل کرده و او را در سفر درونی شخص اول ، به میدان دید وی توسعه می دهد و خود انگیختگی را بارور می کند.
3. نقش بازیگری : یک من یاور توانا ، علاوه بر نقش های قبلی اش قادر است شکل و سبک دراماتیزه نمایش را حفظ کرده و حتی بر میزان شاخص های زیبا شناختی نمایش بیفزاید .
فنون پسیکو درام
به صورت فهرست وار بیان میکنیم اما باید به طور مفصل مطالعه گردد :
1. فن جفت
2. فن وارونگی نقش
3. فن آیینه
4. فن تک گویی
5. فن فرافکنی در آینده
6. فن خود بازنمایی
7. فن خود محقق سازی
8. فن توهم نمایی

کتاب پسیکو درام ، مولف طاهر فتحی ، انتشارات سپند هنر

سایت هنردرمانی
سایت هنردرمانی
تخصصی ترین سایت در زمینه روانشناسی ، هنردرمانی و شاخه های وایسته به آن

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

كد امنيتي :به عدد وارد كنيد: